Lật lại lịch sử thể thao Trung Quốc, có bốn cái tên đủ sức trấn giữ.

Trang Tắc Đống, Mục Thiết Trụ, Nhiếp Vệ Bình, Hứa Hải Phong được khán giả thế hệ trước gọi chung là "bốn cột sống".

Bóng bàn, bóng rổ, cờ vây, bắn súng, mỗi người giữ một mặt trận.

Mỗi người đều từng đẩy trần thành tích trong môn thể thao của mình lên tầm cao lịch sử.

Tiếc thay, thời gian chưa bao giờ nể mặt ai.

Ba cụ đã lần lượt đi hết con đường của mình.

Đến nay, trong bốn người, người còn đứng vững chỉ còn lại một mình Hứa Hải Phong.

Khi lật lại danh sách này, nhiều người thế hệ 5x, 6x không nỡ lật.

Bởi lật một trang là thiếu đi một người.

Một, phá băng làng bóng bàn, ngoại giao bóng nhỏ

Trước hết nói về Trang Tắc Đống.

Thế hệ 00 chưa chắc quen thuộc với cái tên này, nhưng thế hệ 7x vừa nghe là mắt sáng lên.

Ông chơi bóng bàn theo kiểu từng cú đập khiến đối thủ phải hoài nghi nhân sinh.

Tại giải vô địch bóng bàn thế giới Bắc Kinh năm 1961, ông 21 tuổi giành chức vô địch đơn nam.

Sau đó vào năm 1963 và 1965, ông lại hai lần bảo vệ ngôi vô địch.

Ba kỳ vô địch thế giới liên tiếp nội dung đơn nam, kỷ lục này có giá trị cực cao trong lịch sử bóng bàn Trung Quốc.

Sau này ông còn nâng Cúp St. Bride, trên đế cúp khắc đầy tên ông.

Nhưng điều thực sự đưa ông vượt ra khỏi giới bóng bàn không phải những chiếc cúp này.

Mà là chuyến đi Nagoya năm 1971.

Trong thời gian diễn ra giải vô địch bóng bàn thế giới lần thứ 31, tay vợt Mỹ Cowan tình cờ lên nhầm xe buýt của đội Trung Quốc.

Bầu không khí trong xe thì bạn cũng đoán được, yên lặng đến mức nghe rõ tiếng động cơ.

Trang Tắc Đống ngồi ở hàng ghế sau đứng dậy đi lên phía trước, chủ động chào hỏi Cowan.

Trước khi xuống xe, ông còn tặng Cowan một tấm gấm dệt Hàng Châu mang theo bên mình.

Ngày hôm sau, các tờ báo lớn của Nhật Bản đưa cảnh tượng này lên trang nhất.

Tin tức được truyền về Bắc Kinh vừa nhanh vừa chính xác.

Không lâu sau, đội bóng bàn Mỹ nhận được lời mời thăm Trung Quốc.

Bốn chữ "ngoại giao bóng bàn" chính là bắt đầu từ tấm gấm dệt này mà đi vào sách giáo khoa ngoại giao.

Kissinger sau này trong hồi ký cũng từng nhắc tới câu chuyện bóng nhỏ xoay chuyển bóng lớn ấy.

Bản thân Trang Tắc Đống khi hồi tưởng lúc về già lại kể khá nhẹ nhàng.

Ông nói lúc đó không nghĩ nhiều như vậy, chỉ cảm thấy đối phương là khách, không nên bỏ mặc người ta.

Sau khi giải nghệ, ông từng mở CLB ở Thập Sát Hải, Bắc Kinh, cũng từng làm HLV cơ sở, dạy trẻ em giao bóng, kéo bóng xoáy.

Ngày 10/2/2013, Trang Tắc Đống qua đời vì bệnh tại Bắc Kinh, hưởng thọ 72 tuổi.

Hôm đó, Tân Hoa Xã đưa tin cáo phó, Hiệp hội bóng bàn Trung Quốc lập tức bày tỏ lời chia buồn.

Thế hệ "ngoại giao bóng bàn", từ ông mà khuyết đi một góc.

Hai, tháp sắt chống trời, trung phong bất hủ

Tiếp theo nói về Mục Thiết Trụ.

Nhắc đến cái tên này, người hâm mộ trẻ có thể không có khái niệm gì.

Nhưng chính Diêu Minh từng nói một câu rất nặng ký.

Diêu Minh nói, ông ngưỡng mộ Mục Thiết Trụ, thậm chí không dám tiến lên chào hỏi, cảm thấy mình không đủ tư cách.

Một Diêu Minh cao 2m26 nói câu này với một vị tiền bối, sức nặng đã rõ ràng.

Mục Thiết Trụ cao 2m28, là "trần khu vực trong" thực sự trên các sân bóng châu Á thời đó.

Những năm 70 của thế kỷ trước, ông gia nhập đội bóng rổ nam Bát Nhất.

Từ ngày ông vào đội, khu vực cấm địa của đội Bát Nhất có thêm một bức tường sống.

Người hâm mộ không cần nhìn bảng chiến thuật, chỉ cần xem Mục Thiết Trụ có trên sân hay không là đại khái đoán được diễn biến tỷ số.

Tháng 12/1978, ASIAD lần thứ 8 tại Bangkok.

Đội bóng rổ nam Trung Quốc từ vòng bảng một mạch tiến vào chung kết, cuối cùng giành chức vô địch ASIAD.

Đó là tấm HCV ASIAD đầu tiên trong lịch sử bóng rổ nam Trung Quốc.

Trung phong chủ lực chính là Mục Thiết Trụ.

Từ năm 1975 đến 1985, đội bóng rổ nam Bát Nhất nhiều lần giành chức vô địch quốc gia ở giải quốc nội, tạo nên "triều đại Bát Nhất" thời đó.

Ông không phải cầu thủ thuộc loại thiên tài.

19 tuổi mới chính thức tiếp xúc với bóng rổ, khởi đầu muộn hơn nhiều so với bạn cùng trang lứa.

Nhưng ông cứ thế dựa vào tập thêm mà luyện mình thành trung phong số một châu Á.

Đồng đội sau này nhắc đến ông, một câu nói nghe mà xót xa.

Họ kể mỗi ngày tập xong, Mục Thiết Trụ lật ngược giày lại có thể đổ ra mồ hôi, đi đường đế giày kêu "kẽo kẹt".

Sau khi giải nghệ, ông ở lại đội Bát Nhất làm HLV, cũng từng làm công tác quản lý đội.

Chỉ có điều gánh nặng do chiều cao mang lại vẫn luôn từ từ gặm nhấm trái tim ông.

Ngày 14/9/2008, Mục Thiết Trụ qua đời vì bệnh tim tại Bắc Kinh, khi mới 59 tuổi.

Hôm lễ tiễn biệt, nhiều thế hệ cựu cầu thủ đội Bát Nhất đều có mặt.

Hàng nghìn người hâm mộ tự phát đến, đứng tiễn "Vạn Lý Trường Thành di động" đoạn đường cuối cùng.

Năm đó Bắc Kinh vừa tổ chức xong Olympic, cả nước vẫn còn chìm trong niềm hưng phấn giành HCV.

Nhưng người trong giới bóng rổ đều hiểu rõ.

"Cây cột chống trời" đầu tiên của bóng rổ nam Trung Quốc đã khép lại từ đó.

Sau này Diêu Minh, Vương Trị Chất, Dịch Kiến Liên tiếp nhận gậy tiếp sức.

Nhưng chỉ cần nhắc đến ba chữ "trung phong cao", vẫn không thể bỏ qua cái tên Mục Thiết Trụ.

Ba, Kỳ Thánh vĩnh biệt, thần súng vẫn vang

Tiếp theo viết về Nhiếp Vệ Bình, ngòi bút phải chậm lại một chút.

Bởi ông ra đi ngay đầu năm nay.

Cái tên Nhiếp Vệ Bình gắn chặt với "Giải đấu lôi đài cờ vây Trung - Nhật".

Năm 1984, Giải đấu lôi đài cờ vây Trung - Nhật lần thứ nhất chính thức khởi tranh.

Khi đó cờ vây Nhật Bản chiếm vị trí tuyệt đối trên làng cờ thế giới.

Năm 1985, tại giải lôi đài cờ vây Trung - Nhật, phía Trung Quốc sau nhiều trận khổ chiến có lúc bị đánh đến chỉ còn một người.

Người giữ lôi đài cuối cùng chính là Nhiếp Vệ Bình.

Từ khi Giang Chú Cửu bắt đầu gánh vác, đến lượt Nhiếp Vệ Bình, áp lực lớn đến gần như nghẹt thở.

Ông liên tiếp đánh bại Kobayashi Koichi, Kato Masao, cuối cùng thắng chính thầy mình là Fujisawa Hideyuki.

Chủ tướng thắng liền 11 ván, cứ thế giành lại chức vô địch giải lôi đài lần thứ nhất.

Sau đó ở giải lần thứ hai, thứ ba, ông tiếp tục vững như núi Thái Sơn ở vị trí chủ tướng.

Truyền thông Nhật Bản đặt cho ông biệt danh "thủ môn thép".

Dịch sang tiếng Trung chính là "cửa sắt".

Năm 1982, ông trở thành kỳ thủ cửu đẳng thứ ba của làng cờ vây Trung Quốc.

Năm 1988, Hiệp hội cờ vây Trung Quốc trao cho ông danh hiệu "Kỳ Thánh".

Những năm 80 của thế kỷ trước, khắp phố lớn ngõ nhỏ Trung Quốc có thể thấy người lớn trẻ con bày cờ vây, điều này không thể tách rời mấy ván lôi đài của Nhiếp Vệ Bình.

Năm 1999, ông tự bỏ tiền túi thành lập Đạo trường cờ vây Nhiếp Vệ Bình.

Cổ Lực, Thường Hạo, Khổng Kiệt, Chu Duệ Dương, cả một lứa nhà vô địch thế giới đều bước ra từ đó.

Ông thường treo trên miệng một câu.

Khi còn trẻ muốn tự mình giành chức vô địch, khi lớn tuổi thì muốn đào tạo ra nhiều người có thể giành chức vô địch hơn.

Câu nói này không phải lời xã giao, nhìn nếp sinh hoạt nửa sau cuộc đời ông là thấy.

Năm 2013, ông được phát hiện mắc ung thư trực tràng.

Bác sĩ khuyên điều trị bảo tồn, ông không nghe.

Phẫu thuật, hóa trị, tái khám, không bỏ sót thứ gì, cứ thế vượt qua được cửa ải này.

Tháng 3/2025, ông một lần nữa gục ngã vì sức khỏe.

Nhồi máu não đột ngột, hôn mê hơn mười ngày.

Gia đình có lúc đã chuẩn bị cho tình huống xấu nhất.

Ông lại tỉnh lại.

Sau khi tỉnh lại, ông vẫn tương tác trên mạng với Kha Khiết, Thường Hạo, thảo luận các ván cờ.

Tháng 1/2025, Kha Khiết gặp phải án phạt gây tranh cãi ở chung kết LG Cup.

Nhiếp Vệ Bình 73 tuổi đã công khai lên tiếng, cứng rắn phản đối luật của phía Hàn Quốc, hết lòng ủng hộ hậu bối.

Bài Weibo đó khi ấy đã lên hot search.

Nhiều người hâm mộ cờ vây cảm thấy sức khỏe của cụ Nhiếp trông vẫn còn cứng cáp.

Nhưng không ngờ, 22 giờ 55 phút tối ngày 14/1/2026, ông Nhiếp Vệ Bình đã qua đời tại Bắc Kinh sau khi điều trị bệnh không hiệu quả, hưởng thọ 73 tuổi.

Hiệp hội cờ vây Trung Quốc sau đó phát cáo phó chính thức.

Nihon Ki-in và Hiệp hội cờ vây Hàn Quốc cũng lần lượt đăng bài tưởng niệm.

Các danh thủ lão làng Nhật Bản như Kobayashi Koichi, Takemiya Masaki, Cho Chikun đều viết bài tưởng niệm riêng.

Tài khoản mạng xã hội của Kha Khiết chỉ để lại một câu ngắn ngủi.

"Cụ Nhiếp đi thanh thản."

Hoàng Kiện Tường đăng Weibo nói tối nay sẽ bày lại một ván kỳ phổ của cụ Nhiếp để tỏ lòng kính trọng.

Đêm tin tức lan truyền, khu vực cờ vây trên Bilibili, Weibo phủ một màu tang trắng dài dằng dặc.

Một người ra đi, một thời đại cũng sụp đổ một góc theo.

Bốn cột sống, đến đây đã đi ba.

Người còn lại là Hứa Hải Phong.

Bốn, một phát súng định âm, một mình giữ cột sống

Nhìn lại ngày 29/7/1984, tại trường bắn Prado ở Mỹ, Hứa Hải Phong 27 tuổi đứng vào vị trí bắn súng ngắn bắn chậm nam.

Phát súng cuối cùng hạ xuống, ông giành chức vô địch với thành tích 566 điểm.

Đây là tấm HCV đầu tiên của đoàn Trung Quốc tại Thế vận hội Mùa hè.

Trước ngày hôm đó, Trung Quốc đã tham dự mấy kỳ Olympic, cột HCV đều là số không.

Tại lễ trao giải, Chủ tịch Ủy ban Olympic quốc tế khi đó là Samaranch đích thân trao huy chương.

Samaranch nói một câu được các phóng viên viết vào dòng tin ngày hôm đó.

Ông nói, đây là một ngày vĩ đại trong lịch sử thể thao Trung Quốc.

Hai tháng sau, Hứa Hải Phong trao tặng tấm HCV này cho Bảo tàng Cách mạng Trung Quốc.

Hôm nay bạn đến Bảo tàng Quốc gia vẫn có thể thấy tấm HCV này được đặt trong tủ trưng bày.

Ông giải thích rất mộc mạc.

HCV là do đất nước trao, để ở bảo tàng có ý nghĩa hơn để ở nhà.

Năm 1994, Hứa Hải Phong giải nghệ vì vấn đề thị lực.

Nhưng ông không rời trường bắn.

Ông chuyển sang làm HLV, dẫn dắt hết lứa này đến lứa khác.

Olympic Atlanta 1996, Lý Đối Hồng do ông đào tạo giành HCV súng ngắn thể thao nữ.

Olympic Sydney 2000, Đào Lộ Na do ông đào tạo giành HCV súng ngắn hơi nữ.

Một vận động viên giành HCV lại liên tiếp dạy ra hai nhà vô địch Olympic.

Olympic Athens 2004, ông được thăng làm tổng HLV đội tuyển bắn súng quốc gia.

Kỳ Olympic đó, đội bắn súng Trung Quốc giành 4 HCV, lập kỷ lục mới khi thi đấu ở nước ngoài vào thời điểm đó.

Tại lễ khai mạc Olympic Bắc Kinh 2008, ông là người rước đuốc đầu tiên.

Năm 2017, ông chính thức nghỉ hưu.

Nhưng hai chữ "nghỉ hưu" dùng với ông luôn có phần gượng gạo.

Những năm qua ông chạy khắp các trường bắn cơ sở, các dự án công ích cho thanh thiếu niên, gần như không ngừng nghỉ.

Tháng 12/2025, một tin tức khá kín tiếng xuất hiện trên truyền thông địa phương Hợp Phì.

Hứa Hải Phong 68 tuổi được mời làm phó hiệu trưởng phụ trách thể thao của một trường trung học ở Hợp Phì.

Lễ ký kết không hoành tráng, chỉ có đại diện nhà trường, lão Hứa và vài học sinh.

Chiều hôm đó, ông đi thẳng vào nhà tập bắn súng của trường.

Tư thế cầm súng, nhịp thở, bóp cò thế nào, ông giảng từng mục cho bọn trẻ.

Có một nữ sinh lớp 7 rụt rè hỏi ông, một phát súng lâu như vậy, làm sao để không hoảng.

Ông mỉm cười, nói hoảng thì bắn thêm nhiều lần, bắn đến khi không hoảng nữa thì thôi.

Câu nói này được giáo viên có mặt quay lại, đăng lên mạng, lượt xem nhanh chóng vượt một triệu.

Từ sân đấu, đến ghế HLV, rồi đến sân trường.

Hơn bốn mươi năm qua, Hứa Hải Phong gần như chưa nghỉ trọn một năm nào.

Những năm qua, sân đấu của thể thao Trung Quốc đã thay mấy lứa gương mặt.

Toàn Hồng Thiền, Tô Bỉnh Thiêm, Phàn Chấn Đông, Kha Khiết, từng ngôi sao mới lần lượt vươn lên.

Nhưng càng nhiều người mới xuất hiện, càng nên nhớ những bậc tiền bối ấy.

Cú phá băng của bóng bàn là do Trang Tắc Đống hoàn thành trên chuyến xe buýt năm 1971.

Cây cột của bóng rổ nam là do Mục Thiết Trụ gánh vác tại ASIAD Bangkok 1978.

Đỉnh cao của cờ vây là do Nhiếp Vệ Bình đánh ra từng ván từ năm 1984 đến 1988.

Đột phá xóa số không HCV Olympic là do Hứa Hải Phong bắn ra bằng phát súng ngày 29/7/1984.

Nay ba người đã không còn.

Còn lại một mình Hứa Hải Phong, vẫn đang ở nhà tập bắn súng Hợp Phì, cúi người cầm tay dạy những đứa trẻ mười mấy tuổi cách cầm súng.

Bốn cột sống, còn lại một.

Xin kính cẩn nghiêng mình trước bốn vị lão tiên sinh.

Cũng mong bọn trẻ thực sự có thể tiếp nhận được đôi điều từ họ.

Cập nhật lúc 2026-09-28 15:12